Gelir Vergisi Nedir?
Gelir vergisi, çalışanların elde ettikleri ücret üzerinden hesaplanan bir vergidir. İşveren, her ay bordroda bu vergiyi hesaplar ve çalışan adına devlete öder. Çalışanlar, maaşlarını net olarak alırken vergi yükümlülükleri işveren aracılığıyla yerine getirilmiş olur.
Gelir Vergisi Nasıl Hesaplanır?
- Brüt Ücret Belirlenir
Çalışanın aylık brüt maaşı ve varsa prim, fazla mesai, ikramiye gibi ek ödemeler dikkate alınır. - Yasal Kesintiler Düşülür
- SGK işçi payı (%14)
- İşsizlik sigortası primi (%1)
Bu kesintiler çıkarıldıktan sonra kalan tutar, gelir vergisi matrahı olur.
- Vergi Dilimleri Uygulanır
Gelir vergisi artan oranlıdır. Çalışanın yıl içindeki kümülatif gelirine göre dilim belirlenir.- İlk dilim: %15
- Sonraki dilimler: %20, %27, %35, %40 şeklinde artar.
- Vergi Kesintisi Yapılır
Hesaplanan gelir vergisi bordroda gösterilir ve işveren tarafından devlete ödenir.
Örnek Hesaplama
- Brüt Asgari Ücret: 26.005,50 TL
- SGK İşçi Payı (%14): 26.005,50 × 0,14 = 3.640,77 TL
- İşsizlik Sigortası (%1): 26.005,50 × 0,01 = 260,06 TL
Gelir Vergisi Matrah
26.005,50 – (3.640,77 + 260,06) = 22.104,67 TL
Hesaplanan Gelir Vergisi (%15)
22.104,67 × 0,15 = 3.315,70 TL
Asgari Ücret Vergi ve Damga Vergisi İstisnası
2025 Ocak ayı için:
- Gelir vergisi istisnası: 3.315,70 TL
- Damga vergisi istisnası: brüt asgari ücretin tamamı
👉 Sonuç: Gelir ve damga vergisi = 0 TL
Net Maaş Hesabı
26.005,50 – 3.640,77 – 260,06 = 22.104,67 TL
Asgari Ücret Vergi İstisnası
2022’den itibaren asgari ücretin gelir vergisi ve damga vergisi tamamen istisna edilmiştir.
Yani asgari ücretli bir çalışanın maaşından gelir vergisi hesaplanır ama istisna ile sıfırlanır.
📌 2025 yılı için brüt asgari ücret: 26.005,50 TL
Bu tutara kadar olan gelir vergiden muaftır.
2025 Yılı Aylık Asgari Ücret İstisna Miktarları
| Ay | İstisna Miktarı (TL) |
|---|---|
| Ocak | 3.315,70 |
| Şubat | 3.315,70 |
| Mart | 3.315,70 |
| Nisan | 3.315,70 |
| Mayıs | 3.315,70 |
| Haziran | 3.315,70 |
| Temmuz | 3.315,70 |
| Ağustos | 4.257,57 |
| Eylül | 4.420,93 |
| Ekim | 4.420,93 |
| Kasım | 4.420,93 |
| Aralık | 4.420,93 |
Asgari Ücretli Bir Personel Neden Gelir Vergisi Öder?
Normal şartlarda tek geliri asgari ücret olan çalışandan gelir vergisi kesilmez. Ancak şu durumlarda gelir vergisi doğar:
- Fazla Mesai, Prim, İkramiye, Yol/Yemek Ödemesi
Çalışanın ücreti brüt asgari ücreti aşarsa, aşan kısım için gelir vergisi hesaplanır. - Yan Gelirler
Çalışanın aynı anda başka bir işyerinden ücret geliri varsa veya asgari ücretten fazla ödeme yapılmışsa, bu ek kazanç vergiye tabi olur.
👉 Vergi sadece asgari ücretin üzerindeki kısım için hesaplanır.
Önceki Aylarda Ek Ödeme-Fazla Mesai Alınırsa Ne Olur?
Normalde asgari ücretli bir çalışanın maaşından gelir vergisi kesilmez. Çünkü devlet her ay için asgari ücret kadar istisna uygular. Ancak çalışan, yıl içinde bazı aylarda fazla mesai, prim, ikramiye gibi ek ödemeler alırsa:
- O aylarda brüt ücreti asgari ücreti aşar ve aşan kısım için vergi doğar.
- Bu ek gelirler, yıl içindeki toplam kazancı (kümülatif gelir) artırır.
- Kümülatif gelir yükseldikçe, çalışan daha yüksek vergi dilimlerine girer.
Örnek Senaryo
- Ocak–Mayıs aylarında sadece asgari ücret alındı → Gelir vergisi sıfır.
- Haziran ayında 5.000 TL prim ödendi → O ay gelir vergisi çıktı ve kümülatif gelir yükseldi.
- Temmuz ayında sadece asgari ücret aldı → Brüt ücreti yine asgari ücret olmasına rağmen, önceki aylardaki prim nedeniyle kümülatif gelir yükseldiği için istisna yetersiz kaldı.
📌 Sonuç: Temmuz ayında bordroda asgari ücretin netinden daha düşük bir maaş görüldü.
Neden Asgari Ücretten Daha Az Maaş Görünüyor?
- Kümülatif Gelir Artışı – Önceki aylardaki ek ödemeler yıl toplamını yükseltir.
- Vergi Diliminin Değişmesi – Kümülatif gelir yükseldiğinde, daha yüksek vergi oranı (%20 ve üzeri) uygulanır.
- İstisna Sadece Asgari Ücrete Uygulanır – Fazla mesai veya prim için istisna yoktur.
Bu yüzden sonraki aylarda sadece asgari ücret alınsa bile, net maaş asgari ücretin altına düşebilir.
