E-Defter oluşturma sürecinde yalnızca teknik işlemler değil, aynı zamanda mevzuata uygunluk da dikkat edilmesi gereken önemli bir alan. Vergi Usul Kanunu, Türkiye Muhasebe Standartları, Türk Ticaret Kanunu ve diğer düzenlemelere uyum sağlamak özellikle yoğun dönemlerde zaman kaybına ve hata riskine neden olabiliyor.
.
Zirve e-Defter’in mali mühürsüz imzalama ve yedekleme ürününe entegre edilen yapay zeka destekli sistem ile bu süreci daha kontrollü ve analiz edilebilir hale getiriyor. 5000’den fazla algoritma ile defter kayıtları inceleniyor, tespit edilen hata ve uyumsuzluklar kullanıcıya raporlanıyor. İstenirse geçmişte GİB’e gönderilmiş defterler de bu kontrol sürecinden geçirilebiliyor.
.
Bu yaklaşım, mali müşavirlerin defterlerini daha güvenli ve düzenli şekilde yönetmelerine yardımcı oluyor. Her ne kadar önemli kolaylıklar sağlasa da, her zaman tüm hataları yakalayamayabileceği göz önünde bulundurularak kayıtların ayrıca gözden geçirilmesi faydalı olacaktır. Böylelikle olası hata ve uyarıları görerek önlemler alınabilir.
.
Zirve e-Defter uygulamasında muhasebe ve vergi uygunluk kontrolleri; e-Defter hazırlama sürecinde, Toplu e-Defter Hazırlama ekranında ve e-Defter Kontrol Merkezi üzerinden gerçekleştirilebilmektedir.
.
Bu blog yazısında muhasebe ve vergi uygunluk kontrolü işlemi “e-Defter Hazırlama” ekranı üzerinden adım adım ele alınacaktır. Muhasebe ve vergi uygunluk kontrolüne ilişkin diğer alanlar hakkında daha detaylı bilgi almak için aşağıdaki içeriklerimize göz atabilirsiniz:
Bu içerikler, e-Defter süreçlerinin farklı modüllerde nasıl yönetildiğini ve Toplu e-Defter hazırlama ile e-Defter Yönetim Merkezi kullanım detaylarını daha kapsamlı şekilde incelemenize yardımcı olacaktır.
Zirve e-Defter Uygulamasında Uygunluk Kontrolü ile e-Defter Hazırlama Süreci
Zirve e-Defter uygulamasında defter hazırlama süreci, “e-Defter Hazırla” butonuna tıklanmasıyla başlar. Açılan pencerede imzalama yöntemi olarak “Mali Mühürsüz (bulutta imzalama) ile imzalamak istiyorum” seçeneği işaretlenir ve ardından “Tamam” butonuna tıklayarak ilerlenir.
e- Defter Sihirbazı ekranında “Muhasebe ve Vergi Uygunluk Kontrolü Yap” seçeneğini işaretlenir ve “İleri” butonuna tıklanır.
Not: Bu seçenek işaretlendiğinde sistem, defter hazırlanırken arka planda otomatik olarak kontrol raporunu oluşturmaya başlar.
Defter ayarları kontrol edildikten sonra, işlem “İleri” butonuna tıklayarak devam edilir.
Defterler hazırlanırken, arka planda sistem tarafından yevmiye kayıtları analiz edilir ve bu kayıtlarla ilgili hatalı, eksik ya da standartlara aykırı durumlar tespit edilir.
Defter dosyaları oluşturulduktan sonra, inceleme gerektiren ya da standart dışı kayıtların yer aldığı detaylı bir rapor ekranda görüntülenir. Gönderim aşamasına geçmek için “İleri” butonuna tıklayarak defter dosyalarının gönderimi başlatılır.
Kontroller sırasında herhangi bir uyumsuzluk tespit edilmesi durumunda, ‘Buraya tıklayınız’ alanı üzerinden ilgili yevmiye kayıtlarının dökümünü içeren rapora erişilebilir. “İncelenmesi gereken kayıtların sayısı” alanı tavsife niteliğindeyken “Standart dışı kayıtların sayısı” alanıysa mutlaka düzeltilmesi gereken kayıtların olduğunu iletmektedir.
Not: Kayıtlarda düzeltilmesi gereken bir durum bulunuyorsa, gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra ihtiyaç duyulması hâlinde kontrol süreci yeniden başlatılabilir. Bu süreç, e-Defter gönderimlerinizi durduran ya da engelleyen bir adım değildir. Buradaki kontroller tamamen bilgi amaçlıdır; dilerseniz gerekli düzeltmeleri yapabilir, dilerseniz mevcut hâliyle e-Defter gönderimine devam edebilirsiniz. Herhangi bir zorunluluk ya da kısıtlama bulunmamaktadır.
Muhasebe ve Vergi Uyumluluk kontrolü tamamlandığında, Zirve e-Defter uygulamasına yeni eklenen “Muhasebe ve Vergi Uygunluk Kontrolü” sekmesi üzerinden ay bazında gerçekleştirilen kontroller görüntülenebilir. Ayrıca seçilen aya ait satırlara çift tıklayarak ya da “Muhasebe Uygunluk Raporu” ve “Vergi Uygunluk Raporu” butonlarıyla alınabilir.
Alınan Excel raporu, yalnızca uyarı veren kayıtların listelendiği bir yapı sunuyor. Yani tüm kayıtlar değil, sistemin incelenmesini önerdiği satırlar görüntüleniyor.
Örneğin bazı firmalar 320 Satıcılar hesabını kullanırken, banka kredilerini 300’lü hesaplara kaydedebiliyor. Sarı renkle gösterilen satırlar hata değil; yalnızca tavsiye niteliğinde olup gözden geçirilmesi önerilen kayıtları ifade ediyor. “309 ve 329 hesapların kredi kartı işlemleri için kullanılması gerektiği”, “300 hesabın ise kurumun kullandığı krediler için uygun olduğu” yönünde öneriler sunuyor.
Standart dışı kayıtlar kırmızı olarak vurgulanıyor. Örneğin 153 ve 320 hesapların birlikte kullanıldığı bir kayıt KDV içermediği için standart dışı olarak değerlendirilip kırmızı renkte gösteriliyor. Satır sayısı artırıldığında bu tür örneklerin çeşitlendiği görülebiliyor.
